Khi đọc tài liệu, trong một thiết bị đo, hay buồng soi màu đều thấy có một số nguồn sáng mà nhà sản xuất tích hợp vào. Đôi khi tự hỏi rằng mục đích để làm gì, các nguồn sáng có đặc điểm như thế nào. Cơ bản là nguồn sáng nào được ứng dụng cho ngành in.
Trước hết, ta đề cập đến một số nguồn sáng thường gặp:
- Nguồn sáng CIE-D50: đây là nguồn sáng mô phỏng sự phân bố quang phổ của ánh sáng ban ngày tự nhiên (ánh sáng lúc mặt trời mọc và lặn), có nhiệt độ 5000ºK. (Xem Hình 1: Đồ thị quang phổ của nguồn sáng D50). Sử dụng để đánh giá chung về màu sắc, kiểm tra hiện tượng metamerism, đánh giá độ đồng đều và chất lượng của màu sắc trong ngành in.
- Nguồn sáng CIE-D65: là nguồn sáng mô phỏng sự phân bố quang phổ của ánh sáng ban ngày tự nhiên (ánh sáng vào buổi trưa), có nhiệt độ 6500ºK. Quang phổ của D65 thiên về màu xanh lam hơn D50, lượng màu tím, xanh lam và xanh lá cây nhiều hơn một chút so với màu vàng và đỏ. (Xem Hình 2: Đồ thị quang phổ của nguồn sáng D65). D65 thường ứng dụng xem màu trong các ngành công nghiệp như nhựa, sơn, dệt, ô tô, v.v. theo ASTM D1729-2009, kiểm tra hiện tượng Metamerism.
- Nguồn sáng CIE-A: thể hiện ánh sáng đèn sợi đốt (đèn halogen vonfram), có nhiệt độ màu 2856 ºK. Có thể được sử dụng để kiểm tra hiện tượng Metamerism, nó mô phỏng ánh sáng tại nhà hoặc cửa hàng bán lẻ. (Xem Hình 3: Đồ thị phân bố quang phổ của nguồn sáng A).
- TL84: Mô phỏng đèn chiếu sáng tiêu chuẩn CIE F11, đại diện cho bóng đèn huỳnh quang ba băng tần hẹp của nhà sản xuất Philips, có nhiệt độ màu khoảng 4100 ºK. Loại huỳnh quang này thường được sử dụng trong các cửa hàng bán lẻ và siêu thị, ánh sáng nhà kho. Nó có CRI khoảng 86. (Xem Hình 4: Đồ thị phân bô phổ của đèn chiếu sáng của TL84 – CIE F11)
- UV – Ultra Violet:Năng lượng ánh sáng không thể nhìn thấy bằng mắt người, nhưng có trong ánh sáng tự nhiên ban ngày. Năng lượng UV có khả năng kích thích các chất làm trắng quang học (OBA) của vật liệu để chúng phát ra ánh sáng trong quang phổ nhìn thấy được, thường là trong vùng màu xanh lam. Cho phép mô phỏng tối ưu ánh sáng ban ngày tự nhiên.
Cùng một đối tượng, mẫu, tờ in quan sát dưới các nguồn sáng khác nhau sẽ cho chúng ta có những cảm nhận khác nhau. Ví dụ: xem Hình 5, Mẫu tờ giấy màu đỏ được quan sát dưới các nguồn sáng khác nhau. Vì vậy, để đảm bảo việc nhìn màu chính xác nhất nên sử dụng thống nhất loại nguồn sáng tiêu chuẩn.
Hình 5: Sự khác biệt màu sắc khi quan sát dưới các nguồn sáng khác nhau
Từ trái sang: Ánh sáng đèn sợi đốt – Incandescent, LED, Cool White Fluorescent – CWF, Ánh sáng ban ngày – Daylight
Do đó, Tiêu chuẩn ISO 3664: 2009 đã đưa ra điều kiện xem tiêu chuẩn phù hợp với ngành in, ứng với nguồn sáng D50 để đảm bảo chất lượng màu sắc khi nhìn và kiểm tra. Bên cạnh đó, một nguồn sáng tiêu chuẩn cần đảm bảo các yêu cầu về: chất lượng màu sắc, Cường độ ánh sáng, Sự đồng đều ánh sánh, Màu sắc đối tượng xung quanh và Góc hình học chiếu sáng.
—–
Hiện tượng Metamerism là một lý do khác khiến bạn cần đảm bảo điều kiện xem phù hợp khi đánh giá màu sắc. Hiện tượng này xảy ra khi hai màu có vẻ trùng khớp trong một điều kiện ánh sáng, nhưng do sự phân bố công suất quang phổ khác nhau, chúng thực sự không cùng màu. (Màu sắc thì nhìn giống nhau nhưng đồ thị phân bố quang phổ khác nhau mặc dù trong cùng 1 điều kiện chiếu sáng).