ePrintPack
TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƯỜNG IN THẾ GIỚI VÀ THỊ TRƯỜNG IN XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM
1. TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƯỜNG IN THẾ GIỚI
Theo báo cáo thị trường mới đây của Smithers, tổng sản lượng ngành công nghiệp in toàn cầu được dự báo sẽ đạt 821 tỷ đô la vào năm 2022, nhờ sự tăng trưởng của bao bì và nhãn mác và in kỹ thuật số.
Năm 2020, riêng thị trường in thương mại toàn cầu trị giá 411,99 tỷ USD và dự kiến đạt 472,35 tỷ USD vào năm 2026, tương ứng với tốc độ tăng trưởng hàng năm (CAGR) là 2,24% trong giai đoạn 2021-2026. Thị trường in thương mại đã sẵn sàng cho sự tăng trưởng vượt bậc trong năm năm tới. Sự phát triển về mặt công nghệ, cùng với sự trỗi dậy của các ứng dụng, được dự đoán sẽ kích thích nhu cầu trên toàn cầu. Hơn nữa, nhu cầu sản xuất các đơn hàng số lượng nhỏ cho các dòng sản phẩm in thương mại, chẳng hạn như sách, thư trực tiếp, tài liệu quảng cáo và cataloge đang gia tăng nhanh chóng. Dự kiến có 72% các công ty sử dụng các chiến dịch quảng cáo bằng thư trực tiếp. Lý do là vì thư trực tiếp có chi phí tương đối rẻ và là một cách tuyệt vời để các công ty quảng bá hình ảnh và dịch vụ của họ với công chúng. Mảng in ấn này dự kiến sẽ tiếp tục có xu hướng tăng trong tương lai.
Nhu cầu gia tăng đối với các tài liệu quảng cáo từ các ngành bán lẻ, thực phẩm và đồ uống đang thúc đẩy thị trường. Thị trường in thương mại đang được thúc đẩy chủ yếu bởi các đợt khuyến mãi và quảng cáo. Ngoài ra, một cuộc thăm dò gần đây của Adobe với 1.250 người tiêu dùng ở Mỹ đã nhấn mạnh vấn đề đang diễn ra với các quảng cáo trực tuyến hoặc quảng cáo trên các nền tảng kỹ thuật số không thu hút được sự chú ý của mọi người, trong khi các quảng cáo dạng bản in thu hút nhiều sự chú ý của người tiêu dùng.
Tuy nhiên, nhu cầu in thương mại đã giảm trong khoảng thời gian bùng dịch COVID-19. Heidelberg đã đưa ra một báo cáo về tình trạng hiện tại của ngành công nghiệp in toàn cầu, trong thời gian bùng dịch COVID-19. Theo báo cáo, trong đợt bùng phát COVID-19, sản lượng in ở Trung Quốc giảm tới 80% so với thông thường nhưng đã phục hồi khi sự lây nhiễm giảm và hiện đã quay trở lại mức năm ngoái, ở cả mảng in thương mại và bao bì/nhãn hàng. Ngoài ra, một số nhà in chứng kiến nhu cầu về biển báo liên quan đến COVID-19 tăng lên từ các nhà bán lẻ, những doanh nghiệp muốn đảm bảo với khách hàng rằng họ đang thực hiện các biện pháp phòng ngừa an toàn cần thiết. Những khách hàng khác lại đang chuyển sang in các mặt hàng, như tấm chắn bằng thủy tinh.
Thị trường in toàn cầu đang thay đổi, nhiều xuất bản phẩm truyền thống đã có phiên bản điện tử thay thế cho sách in. Sách điện tử, báo và tạp chí trực tuyến đang chiếm lĩnh thị phần quan trọng trên thị trường; trong khi các loại niên giám, danh bạ, cataloge và tài liệu quảng cáo đã có bản điện tử thay thế; ngày càng có nhiều giao dịch điện tử hơn làm giảm nhu cầu về giấy tờ và các loại tín phiếu; Bên cạnh đó, các chi tiêu quảng cáo đang chuyển sang các lĩnh vực mới bao gồm cả trực tuyến. Những yếu tố kể trên cùng với sự phát triển không ngừng của mạng xã hội đang dẫn đến việc số lượng xuất bản phẩm suy giảm, trong khi nhu cầu về bao bì và nhãn mác ngày càng tăng.
Công nghệ in cũng đang thay đổi. In kỹ thuật số sẽ tiếp tục phát triển vì nó cho phép sản xuất nhiều bản in được cá thể hoá với giá thành rẻ hơn, về cơ bản nội dung có thể được xác định gần với người dùng cuối hơn nhiều. Do thế hệ máy in mới đẩy mạnh năng suất và chất lượng và thúc đẩy vị thế cạnh tranh của công nghệ số. Thị phần của kỹ thuật số trên toàn thị trường tăng về giá trị từ 15,7% năm 2017 lên 19,3% vào năm 2022.
Ngoài các số liệu về lĩnh vực in và bao bì in mang tính toàn cầu kể trên, mỗi khu vực trên thế giới lại có sự phát triển thị trường khác nhau. Khuynh hướng chung là chuyển giao công nghệ từ các thị trường phát triển ổn định và thiết bị đã qua sử dụng vào các thị trường mới nổi. Tuy nhiên các khách hàng lớn, các nhà quảng cáo, nhà xuất bản và người đặt mua bao bì đang ngày càng yêu cầu các sản phẩm chất lượng cao và đồng nhất ở mọi nơi trên thế giới.
2. NHỮNG ĐẶC ĐIỂM CHÍNH CỦA THỊ TRƯỜNG IN TOÀN CẦU
II.1 Thị trường sản phẩm in thay đổi liên tục
Sản lượng in thương mại trên toàn thế giới đã ở mức hơn 437 tỷ đô la Mỹ/năm trong nhiều năm. Năm 2024, con số này dự kiến sẽ là 453 tỷ đô la Mỹ. Trong thị trường này, có ba xu hướng cơ bản mang lại cơ hội tăng trưởng hấp dẫn.
Xu hướng thứ nhất là tính khu vực: Trong khi số lượng in đang tiếp tục tăng trưởng ở các nền kinh tế mới nổi, các nhà cung cấp dịch vụ in ở các quốc gia công nghiệp hóa đang phải đối mặt với sự thay đổi nhanh chóng và năng động của thị trường. Internet ngày càng thay thế các sản phẩm in, văn phòng phẩm và tác động của sự thay đổi nhân khẩu học đến thói quen mua và đọc của người dân đang dẫn đến sự sụt giảm doanh số. Điều này được bù đắp một phần nhờ sự gia tăng các phương pháp gia công bề mặt của các sản phẩm in, nhiều nhất là sản phẩm in cho ngành mỹ phẩm và các sản phẩm mang tính cá nhân hóa, vì quá trình này giúp nâng cao giá trị của các sản phẩm in riêng lẻ. Quá trình này đặc biệt áp dụng cho thị trường bao bì và in nhãn – thị trường đang phát triển một cách toàn diện.
Xu hướng thứ hai liên quan đến công nghệ in. Khoảng hai phần ba khối lượng sản phẩm in được tạo ra bằng công nghệ in offset, flexo và kỹ thuật số, và xu hướng này đang ngày càng tăng lên. In offset tờ rời chiếm khoảng 35% khối lượng sản phẩm in và hiện vẫn là công nghệ in được sử dụng thường xuyên nhất. Thị phần in kỹ thuật số tăng đều và chiếm thị phần khoảng 18% trong sản lượng in toàn cầu kể từ năm 2000, xu hướng cá nhân hóa và nhu cầu giảm thời gian quay vòng ngày càng tăng có nghĩa là in kỹ thuật số sẽ tiếp tục giữ vị thế quan trọng. In Flexo, một công nghệ quan trọng trên thị trường bao bì, tiếp tục được hưởng lợi từ sự tăng trưởng ổn định và đáng kể trong bao bì và nhãn hàng, đồng thời chiếm khoảng 14% khối lượng in toàn cầu.
Hình 1: Chi phí quảng cáo tình theo tỷ USD, giai đoạn 2014-2019
Xu hướng thứ ba được hình thành bởi sự thay đổi cấu trúc trong tất cả các lĩnh vực của ngành in – ngành đang tiếp tục được thúc đẩy bởi công nghiệp hóa, tự động hóa và số hóa. Mặc dù đã từng có mối quan hệ cân bằng giữa ba yếu tố thành công là năng suất hoặc nâng cao giá cả, chất lượng in và sự gần gũi của khách hàng, nhưng những yếu tố này đã thay đổi theo thời gian và tạo lợi thế cho quá trình hình thành trong ngành in. Ngày nay, tăng năng suất có thể đạt được thông qua việc sử dụng phần mềm và mức độ tự động hóa cao hơn. Điều này giúp tăng khả năng sử dụng công suất và cuối cùng là hiệu quả tổng thể của thiết bị. Ngoài ra, chất lượng in ngày càng ít phụ thuộc vào người vận hành mà trông cậy nhiều hơn vào hệ thống, và mức đầu tư cao vào thiết bị hiện đại giúp quá trình in đạt được sự ổn định cao hơn. Việc này đi đôi với việc cạnh tranh về giá ngày càng tăng, từ đó làm tăng áp lực lên năng suất. Do đó, trên thế giới, chúng ta đang chứng kiến sự phát triển toàn cầu của các nhóm phương tiện in và bao bì ngày càng lớn hơn, cùng với sự sụt giảm đặc biệt các công ty quy mô vừa và nhỏ, còn mang tính thủ công. Cuối cùng, Internet đã thay thế sự gần gũi của khách hàng bằng dữ liệu di động toàn cầu. Phát minh này còn được gọi là web-to-print (WTP), in trực tuyến, và mô tả các kỹ thuật sản xuất để truyền hoặc tạo các tài liệu in dựa trên Internet.
II.2 Châu Á – Thái Bình Dương chiếm thị phần đáng kể
Khu vực Châu Á – Thái Bình Dương chiếm thị phần đáng kể do nhu cầu ngày càng tăng ở các khu vực quan trọng như Trung Quốc, Ấn Độ, Philippines, Việt Nam và Thái Lan. Sự ra đời của công nghệ mới, thay đổi lối sống, sự gia tăng của thương mại điện tử và đô thị hóa, đang thúc đẩy sự phát triển của thị trường in ấn trong khu vực. Châu Á – Thái Bình Dương được kỳ vọng sẽ phát triển và trở thành thị trường lớn thứ hai về tiếp thị và in thương mại (chiếm 30,9% thị phần toàn cầu). Điều này được thúc đẩy nhờ tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ ở các quốc gia như Indonesia (tốc độ tăng trưởng 8,2% từ 2017-2021 tính theo đồng nội tệ), Ấn Độ (tốc độ tăng trưởng 7,7%) và Việt Nam (tốc độ tăng trưởng 6,2%) .1 In thương mại dự kiến sẽ tiếp tục xu hướng này trong những năm tới, tăng trưởng với tốc độ CAGR 2,7% từ 2020-2025, trong đó Châu Á – Thái Bình Dương tăng trưởng nhanh nhất.2
Hơn nữa, Trung Quốc đang chứng kiến quá trình nâng cao mức lương và chất lượng sống, do đó thúc đẩy chi tiêu của người tiêu dùng. Đây là động lực chính thúc đẩy nhu cầu về dịch vụ in ấn. Bao bì chiếm khoảng một nửa doanh số bán hàng trong ngành in của Trung Quốc và xuất bản phẩm chiếm gần 30%. Không giống như ở phương Tây, nơi các ấn phẩm in đang giảm đáng kể trong bối cảnh người dùng ưa chuộng đọc trên các nền tảng kỹ thuật số, lượng độc giả của nhóm tạp chí, sách và báo vẫn đang tăng lên ở Trung Quốc.
Hình 2: Tốc độ tăng trưởng của thị trường In thương mại theo vùng
Theo Liên đoàn Công nghiệp Ấn Độ (CII), Ấn Độ được dự đoán sẽ trở thành thị trường tiêu dùng lớn thứ năm vào năm 2025. Ngoài ra, theo một nghiên cứu chung từ ASSOCHAM-EY, ngành in và bao bì ở Ấn Độ dự kiến sẽ tăng lên 72,6 USD tỷ vào năm 2020, đạt tốc độ tăng trưởng lên đến 18%/năm.
Tổng Liên đoàn Doanh nghiệp in Ấn Độ (AIFMP) ước tính rằng quốc gia này có hơn 250.000 doanh nghiệp vừa và nhỏ (MSME) và doanh nghiệp lớn. Dữ liệu từ AIFMP cũng cho thấy rằng in thương mại trong nước đang tăng với tốc độ hàng năm khoảng 10%, trong khi in kỹ thuật số đang tăng trưởng mạnh mẽ với tốc độ 30%.
Hơn nữa, ở Nhật Bản, các công ty đang tập trung vào việc cung cấp các dịch vụ cải tiến, như máy in phun. Chẳng hạn như, vào tháng 11 năm 2019, Fujifilm Holdings Corporation, một tập đoàn về nhiếp ảnh, công nghệ hình ảnh, in ấn và công nghệ sinh học có trụ sở tại Tokyo, Nhật Bản, đã ra mắt Samba JPC. Máy in phun này kết hợp phần mềm và các bộ phận cốt lõi cần thiết để phát triển các thiết bị in công nghiệp in một lượt cho các sản phẩm bao bì và in thương mại. Công nghệ này ngày càng được áp dụng rộng rãi cho việc in thương mại sách, áp phích, bao bì hộp giấy gấp, bao bì bìa cứng bồi sóng và nhãn hàng.
II.3 Chuyển đổi số dẫn đến những cải tiến trong doanh nghiệp và mô hình kinh doanh mới – dữ liệu mang lại giá trị gia tăng
Thời gian sản xuất ngắn hơn, tự động hóa quy trình làm việc, kiểm tra thường xuyên và tinh chỉnh hiệu quả chi phí đang ngày càng trở thành một phần của cuộc sống hàng ngày đối với các hoạt động in ấn. Ngoài việc mở rộng quy mô công ty, một yêu cầu để phát triển khả năng sử dụng và tiềm năng năng suất là gói gọn công suất in và trên hết là số hóa, vd: tối ưu hóa quy trình do phần mềm kiểm soát. Nhờ đó, phân tích và diễn giải dữ liệu ngày càng trở nên quan trọng hơn để cho phép sử dụng mạng lưới các quy trình tự quản và tương tác. Sự phát triển này ngày càng dẫn đến các cải tiến trong doanh nghiệp và các mô hình kinh doanh mới giữa các khách hàng, chúng đang định vị lại bản thân dưới nhiều hình thức khác nhau: chuyển từ doanh nghiệp chỉ đơn thuần tạo ra các bản sao sang hướng tới trở thành nhà cung cấp dịch vụ tư vấn và đổi mới, hoặc bằng cách tiếp cận các khía cạnh thượng nguồn và hạ nguồn của chuỗi giá trị. Ví dụ, trên thị trường trọng điểm về đóng gói bao bì, khách hàng thường không chỉ in hộp gấp mà còn xử lý sản xuất và tái chế bìa cứng, điều này mang lại cho khách hàng lợi thế cạnh tranh, đặc biệt là đối với bao bì thực phẩm, vì họ kiểm soát được chất lượng của nguyên liệu thô và có thể loại trừ các vấn đề sai lệch tiềm ẩn. Để cho phép các dịch vụ của họ trở nên nổi bật, các nhà in phải đầu tư nhiều vào các mối quan hệ cộng tác kỹ thuật số ngày càng tăng của chính họ. Tiếp thị kỹ thuật số, sự hiện diện của Internet và số hóa các kênh đặt hàng cho khách hàng in đang ngày càng trở thành những yếu tố quyết định thành công, cũng như tối ưu hóa hàng tồn kho và hậu cần.
II.4 Mảng quảng cáo được kỳ vọng sẽ chứng kiến sự tăng trưởng đáng kể
Nhu cầu quảng cáo ngày càng tăng trong các doanh nghiệp trên toàn thế giới, cùng với sự phát triển rộng rãi về công nghệ, hiện đang là những nhân tố chính thúc đẩy sự tăng trưởng của thị trường. Các tổ chức đang ngày càng sử dụng máy in thương mại vì chúng tiết kiệm chi phí và hiệu quả hơn cho việc in số lượng lớn.
Lĩnh vực quảng cáo đã đạt được sức hút cao trong quảng cáo kỹ thuật số. Sự gia tăng của quảng cáo kỹ thuật số tác động đáng kể đến thị trường in ấn thương mại trong lĩnh vực quảng cáo. Việc triển khai Tương tác cảm giác tận dụng lợi thế của biển báo kỹ thuật số tại các vị trí chiến lược đã làm giảm việc sử dụng quảng cáo dạng in.
II.5 Tập trung nhiều hơn vào Môi trường
Việc áp dụng các phương pháp thân thiện với môi trường, giảm tác động của ngành in lên môi trường sẽ giúp thúc đẩy thị trường. Thị trường đang có những thay đổi lớn trong hoạt động và quy trình, chẳng hạn như dần bị thay thế bởi các hệ thống bền vững. Một số sáng kiến mới đang được thực hiện cho các ngành công nghiệp in bằng cách xem xét các tác động môi trường lớn. Mực gốc thực vật là loại mực thân thiện với môi trường được làm từ dầu thực vật. Mặc dù mực gốc thực vật mất nhiều thời gian hơn để khô, nhưng loại mực như vậy được xem là tốt hơn về mặt hiệu suất vì giảm đáng kể lượng hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOCs). Những loại mực này chỉ giải phóng khoảng 2 – 4% hợp chất VOC, ít hơn nhiều so với mực gốc dung môi.
Ngoài ra, nhiều nhà in thương mại đang triển khai dùng giấy tái chế trong quy trình.Tháng 3 năm 2020, Verso Corporation đã giới thiệu Velocity, một loại giấy cuộn có chất lượng tráng phủ lý tưởng cho nhiều sản phẩm offset cuộn in thương mại, bao gồm tạp chí, ca ta lô, phụ trang bán lẻ cao cấp, thư trực tiếp và thư nhẹ. Nó đang được sản xuất với nội dung tái chế và sử dụng giấy FSC bền vững và thân thiện với môi trường.
III. TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƯỜNG IN XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM
In xuất khẩu hiện nay đang được hiểu là:
(1) Sản xuất và xuất khẩu trực tiếp: Khách hàng từ các nơi trên thế giới đặt hàng ấn phẩm, các nhà in Việt Nam tạo ra ấn phẩm và xuất khẩu trực tiếp cho khách hàng.
(2) In gia công xuất khẩu: khi khách hàng nước ngoài chỉ yêu cầu nhà in gia công một phân đoạn cho họ. Thông thường là gia công in hay gia công thành phẩm và chuyển vào các khu chế xuất tại Việt Nam.
(3) Khách hàng nước ngoài đặt mua các ấn phẩm đang phát hành tại Việt Nam. Đây là trường hợp phổ biến khi các khách hàng là Việt Kiều đặt mua sách, lịch, kinh phật… đang bán ở Việt Nam.
Trong 3 trường hợp nêu trên thì trường hợp (1) được xem là in xuất khẩu đúng theo nghĩa của nó.
Trên thực tế ngành In chỉ đóng góp một phần trong giá trị sản phẩm xuất khẩu và tiêu biểu nhất là bao bì đóng gói sản phẩm. Việt Nam xuất khẩu trong năm 2020 dự kiến đạt giá trị gần 300 tỷ USD và câu hỏi là ngành in-bao bì đóng góp là bao nhiêu? Tổng giá trị sản xuất của ngành in trong năm 2018-2019 đạt gần 6 tỷ USD nhưng không có số liệu thống kê giá trị xuất khẩu vì nó còn quá nhỏ bé và các sản phẩm xuất khẩu không được tính như một sản phẩm độc lập mà thông thường tính vào giá trị hàng hóa. Như vậy chúng ta chỉ có thể nêu một vài ví dụ về in xuất khẩu cho các tập đoàn đa quốc gia ở các khu chế xuất như Samsung, LG… Đó là một hình thức xuất khẩu gián tiếp khi cung cấp bao bì cho các doanh nghiệp FDI sản xuất ở Việt Nam. Các nhà cung ứng cấp 1 cho Samsung, LG có thể kể như các công ty FDI, Bao bì Việt Hưng, Goldsun… Tại TP. HCM một số doanh nghiệp doanh nghiệp đã có hơn 10 năm xuất khẩu trực tiếp các sản phẩm bao bì và sách cho thiếu nhi vào các thị trường khó tính nhất trên thế giới như Mỹ, Nhật Bản, Canada, Châu Âu.
Cho đến nay chúng ta chưa có số liệu cụ thể về hoạt động in xuất khẩu của các doanh nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên các số liệu thống kê chưa chính thức cho thấy chỉ riêng doanh số In bao bì của các doanh nghiệp tại Việt Nam lên đến trên 2 tỷ USD và đang tăng trưởng khoảng 38% mỗi năm, trong đó phần lớn là các doanh nghiệp FDI với các ấn phẩm thương mại cho thị trường Mỹ, bao bì thuốc lá, bao bì thực phẩm, bao bì nhựa các loại…
Đặc biệt trong thời gian qua, rất nhiều doanh nghiệp in và bao bì Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc đã chuyển dịch ồ ạt sang Việt nam và đó là những tập đoàn lớn, họ không chỉ sản xuất ấn phẩm mà sản xuất hàng hoá đa dạng dựa trên nền tảng của công nghiệp in và đóng gói, chỉ riêng các doanh nghiệp lớn về ngành giấy và các sản phẩm giấy của Trung Quốc cũng đã tuyển hàng chục ngàn lao động trong năm 2018-2019.
Hiện nay, các công ty in và bao bì nước ngoài đang mở rộng các hoạt động tại Việt Nam để phục vụ cho nhu cầu của các doanh nghiệp FDI và xuất khẩu. Chỉ riêng 8 tháng đầu năm 2021 đã có 20 doanh nghiệp In và bao bì được thành lập tại các tỉnh phía Bắc. Số lượng và số vốn đầu tư đủ lớn để được nêu trong báo cáo của House Link 2021
Hình 3: 20 công ty In và Bao bì có vốn đầu tư Nước ngoài được thành lập trong 8 tháng đầu năm 2021 ở các tỉnh phía Bắc
Lấy một ví dụ tương đồng với Việt Nam đó là ngành in Thái Lan, chúng ta có các thông số tương đối như sau:
- Tổng giá trị in năm 2017: In thương mại 3.7 tỷ USD, in bao bì hơn 5.7 tỷ USD trong đó riêng xuất khẩu chiếm 1.76 tỷ USD. Đến năm 2019, giá trị xuất khẩu của ngành I Thái Lan đã đạt trên 2 tỷ USD
- Nhà in thương mại: khoảng 5000, nhà in bao bì:
- Nhập khẩu sản phẩm in 1.4 tỷ USD
- Tiêu thụ giấy đầu người 60 kg
Từ sự so sánh trên chúng ta thấy về quy mô ngành in và thị trường có sự tương đồng nhưng sự khác biệt lớn nhất đó là giá trị xuất khẩu của ngành in tạo ra. Thị trường in thương mại/ bao bì nội địa hiện đang bão hòa và có sự cạnh tranh gay gắt. Tiềm năng tăng trưởng và cơ hội chỉ có thông qua định hướng xuất khẩu trực tiếp sản phẩm. Hiện nay với làn sóng đầu tư trực tiếp của các nhà sản xuất hàng tiêu dùng, điện, điện tử sẽ kéo theo các nhà cung ứng trong chuỗi cung ứng của họ.
Thực tế này đã diễn ra với các tập đoàn in lớn của thế giới như Avery Dennison, CCL, StarPrint, SML… Các doanh nghiệp này hoạt động trong khu chế xuất và các sản phẩm của họ xuất khẩu trực tiếp cho các đối tác trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Vấn đề của các doanh nghiệp Việt Nam là làm sao có thể tham gia vào chuỗi cung ứng và có thể xuất khẩu trực tiếp sản phẩm in. Vốn, con người, thiết bị, điều kiện của chúng ta tương đồng với Thái Lan nhưng trình độ tổ chức sản xuất và mức độ hội nhập còn nhiều điều cần phải cải thiện.
In xuất khẩu bao gồm cả in thương mại lẫn in công nghiệp. Để ngành in tăng trưởng và giảm bớt các áp lực cạnh tranh trên sân nhà thì thị trường in xuất khẩu là một giải pháp tốt nhất.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- “Thị trường in toàn cầu 2.0.” Hiệp hội Công nghệ In. Ngày 1 tháng 8 năm 2019. https://postpressmag.com/articles/2018/worldwide-market-for-print-2-0/.
- “Thị trường In Thương mại – Tăng trưởng, Xu hướng và Dự báo (2020-2025)”. Mordor Intelligence. https://www.mordorintelligence.com/industry-reports/commercial-printing-market
- https://www.fespaafrica.com/whats-on-display/commercial-printing/ “Commercial printing is a process of taking artwork and transferring it onto a piece of paper or card. It can be used to produce a wide variety of products: brochures, books, flyers, invitations, magazines, newsletters, catalogues, and more.”
- http://printindustry.com/Newsletters/Newsletter-141.aspx: “It is print that is part of a manufacturing process. That either enables the function of a product or that enhances its appearance or decoration.”
- https://vneconomictimes.com/article/business/packaging-and-printing-industry-on-the-rise
- http://www.boi.go.th/newboi/upload/content/Printing_20180501_5ae820e0c85a4.pdf
